Michiel Kolle

Onlangs kwam ik weer op de tuin. Even kijken of alle planten de nachtvorst hadden overleefd. Dat zag er goed uit maar toen ik bij de kolen kwam, zag ik iets vreemds.

Om de kolen te beschermen tegen vlinders die eitjes afzetten, heb ik de kolen in een tunnel van insectengaas staan. Potdicht. Dacht ik.

Maar binnen in de tunnel zoemde een dikke hommel er vrolijk op los. Hoe kwam dat beest nou toch binnen? Ik brak mijn hoofd er toch eventjes over. 

Totdat ik ineens dacht aan de peer in de fles. Dat had ik als kind eens gezien… een peer in een fles. Ik kon het niet bevatten. De magie werd tijdens een vakantie ruw doorbroken toen ik in het buitenland een boom zag, die vol hing met flessen. Zorgvuldig om de beginnende vrucht heen. 

Datzelfde truukje heeft de hommel natuurlijk uitgevoerd. De hommel zat al in de grond toen ik de tunnel van het gaas opbouwde.

Jammer dat sommige mysteries niet meer bestaan. 

Onder de noemer ‘Zaaien doet Zoemen’ roepen de Stichting Bijenvrienden en de Bijenstichting voor het vijfde jaar op om bloemstroken aan te leggen zodat er één groot bloemenlint voor bijen ontstaat. Iedereen kan meedoen: particulieren, gemeenten, agrariërs, scholen en andere grondbezitters. De zaaidag vindt plaats op 22 april.

Ook in 2018 werd in allerlei nieuwsberichten duidelijk dat bijen en andere insecten bedreigd worden. Door het voedselaanbod te verhogen kunt u uw bijdrage leveren. Dat moeten dan wel geschikte bloemen zijn waar bijen voedsel kunnen vinden. Dus bij voorkeur enkelbloemige typen. Daarnaast is het belangrijk dat de zaden/planten niet met bestrijdingsmiddelen zijn behandeld dus bij voorkeur van biologische teelt afkomstig zijn.

Bijenlint

Een Bijenlint is een aaneenschakeling van tuinen en landschappen met daarin bijvriendelijke beplanting of bijenhotels. Een lint aan intiatieven dus, met het doel om de overlevingskansen van de bij te bevorderen. Dit kunnen onder andere tuinen of landschappen zijn met daarin bijvriendelijke beplanting of bijenhotels. Een lint aan intiatieven dus om Nederland weer een geschikte woonplaats te maken voor bijen.

Het Bijenlint is ooit in Zutphen begonnen als een mooi, lokaal initiatief. Daarna is het opgepakt door de Bijenstichting en nu is het een landelijk fenomeen. Daarbij kan iedereen, zowel bedrijven als particulieren, een belangrijke rol spelen. Iedere actie, ieder bijenhotel of bijvriendelijke tuin, draagt bij aan een verbetering van de voedselvoorziening van honingbijen en wilde bijen.

Bijen zijn namelijk van cruciaal belang voor de mens. De landbouw en daarmee onze voedselvoorziening, is voor een belangrijk deel aangewezen op deze bestuivers. De bekendste bestuivers zijn de honingbij en de hommel die samen tussen de 80 en 90% van alle bestuiving in de landbouw verzorgen. 

Nederland Zoemt organiseert op 13 en 14 april voor de tweede keer de Nationale Bijentelling. Vorig jaar, tijdens de eerste bijentelling, deden ruim 4.000 mensen mee en werden 40.000 bijen geteld.

Nederland bijna 360 soorten wilde bijen. Van die 358 soorten wilde bijen in Nederland zijn er 188 bedreigd. Ook voor de mensheid heeft dit grote gevolgen. 80% van de eetbare gewassen is namelijk afhankelijk van bestuiving. Hoe meer we over bijen weten, hoe beter we de bij kunnen helpen. Daarom is het belangrijk dat zo veel mogelijk mensen meedoen aan dit landelijk bijenonderzoek.

Download hier het formulier voor de bijentelling op de site van Nederland zoemt kun je vervolgens je tellingen invoeren. 

Dorien Ackerman, namens Nederland Zoemt: “Het interessante van zo’n tweede telling, is dat je de resultaten kunt gaan vergelijken. Daar zijn we natuurlijk erg benieuwd naar.” Om de tellers te helpen bij het herkennen van bijen is er net als vorig jaar een bijengids beschikbaar. Daarin staan de bijensoorten die in april in de tuin kunnen voorkomen en tips om ze te herkennen. Daarnaast zijn er door het hele land activiteiten georganiseerd met bijenexperts.

In 2017 heeft de gezamenlijke gft-sector 674 kiloton compost geproduceerd. Bijna 500 kiloton wordt afgezet in de akkerbouw en 105 kiloton (15,6 procent) wordt geleverd aan de potgrond- en opzaksector.

Dit wordt direct in zakken verpakt of gemengd met andere bodemverbeteraars. Deze zakken worden bij tuincentra, supermarkten en bouwmarkten verkocht aan de consument.

Toch zijn er zorgen over de kwaliteit van het gft-afval. Rijkswaterstaat deed onderzoek naar de kwaliteit van de afvalstromen gft, papier, glas en textiel. Dit omdat de overheid signalen had opgevangen van onder meer gemeenten, inzamelaars en verwerkers dat de kwaliteit van brongescheiden huishoudelijke afvalstromen onder druk staat.

Verontreinigd gft leidt tot verhoogde uitval van het materiaal tijdens het verwerkingsproces, tot verontreinigde compost en brengt hogere kosten met zich mee. Op alle gft-locaties worden momenteel sorteeranalyses uitgevoerd om de omvang van het probleem te kunnen duiden. Uit de eerste resultaten blijkt dat de verontreiniging van het gescheiden ingezameld gft in de afgelopen tien jaar is verdubbeld.

De oorzaak is tweeledig; enerzijds door een toenemende vervuiling van het gft. Deze constatering sluit aan bij het onderzoek van RWS en wordt bevestigd door sorteeranalyses. Anderzijds stelt de markt, in het kader van voedselveiligheid, steeds strengere eisen aan de kwaliteit van compost. Dit betekent dat we steeds meer inspanningen moeten verrichten om een schoon en hoogwaardig product te produceren wat tot gevolg heeft dat het aandeel (zeef) residu toeneemt.

Een jaarhoeveelheid van 105 kiloton is goed voor circa 150.000 m3 secundaire grondstof die als gedeeltelijke vervanger van veen kan worden ingezet. Waarom is dit nu zo interessant? Veen is een langcyclische koolstof en wordt beschouwd als een fossiele brandstof. Met het gedeeltelijk vervangen van veen door compost wordt derhalve veel CO2 bespaard, namelijk 275 kg CO2-eq. per ton compost die in dit marktsegment wordt afgezet.

Mede daarom is het van belang om zoweel mogelijk gft om te werken tot compost. Daarom starten enkele gemeenten de campagne ‘gft, wat doe jij ermee?’, bedoeld om praktische handvatten te bieden om gft grondig te scheiden, afval te voorkomen en inwoners op te roepen hun tips te delen. Uiteindelijk moet dit leiden tot meer én schoner gft.

Het gaat niet best in de commerciële groenteteelt. Het ondernemersinkomen daalde in 2018 fors. Dat blijkt uit de inkomenscijfers die Wageningen Economic Research deze maand presenteerde.

Het inkomen van tuinders met kassen lag op het een-na-laagste punt van de laatste 5 jaar. 1 op de 5 bedrijven in de glastuinbouw verdiende in 2018 vrijwel niets of leed verlies. Dat is vergelijkbaar met 2014, het laatste echt slechte jaar in de glastuinbouw. 

Het ondernemersinkomen voor vollegrondsgroentetelers van € 43.000 is het laagste in in ieder geval de laatste 5 jaar. Bij vollegrond speelde een rol dat bij verschillende teelten de prijzen dit najaar door krapte niet zo hard stegen als voorzien. “De lagere opbrengsten door de droogte worden onvoldoende goed gemaakt door hogere prijzen”, stelt Wageningen Economic Research in het persbericht. 

PostNL komt zelfs tot in de moestuin. De postbezorger brengt namelijk een postzegelvel uit met het thema ‘Mijn groentetuin’. Op de zegels staan zes verschillende soorten groenten die, volgens de brievenbezorger gemakkelijk zelf verbouwd kunnen worden.

Van links naar rechts zien we de groenten ontkiemen, groeien en de oogst van verschillende groenten. Het postzegelmapje gaat door het leven als nr. 585 Mijn groentetuin. Dit postzegelmapje is aangevuld met extra informatie over het onderwerp, het ontwerp en de technische gegevens.

Op de zegels staan sla, aubergine, venkel, radijs, zoete aardappel en raapstelen. Voor het gemak staat op de zegels ook aangegeven wanneer deze het beste gezaaid kunnen worden en wanneer ze oogstrijp zijn. 

De klevers zijn ontworpen door het Arnhemse bureau De Vormforensen van Anne-Marie Geurink en Annelou van Grinsven. Voor het beeld dat ze op de postzegels hebben gebruikt, trok het duo naar biologische boerderij De Horsterhof in Duiven.

Het groeiproces vertaalden ze in een abstracte weergave van de letters ‘land’ in het ‘Nederland’ op de postzegels. Die groeien als het ware mee. 

Bestel de zegels via de website van PostNL. Mensen die een luxe editie willen met een mooi vormgegeven mapje en een korte toelichting, kunnen deze hier bestellen.  

Mensen die voornamelijk biologische groente, zuivel, granen en vlees eten, hebben een kwart minder kans op kanker. Dat blijkt uit een onderzoek onder 68. 946 mensen in Frankrijk. Maar dit resultaat is meteen al omstreden.

De resultaten zijn maandag 22 oktober gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift JAMA Internal Medicine onder de titel: Association of Frequency of Organic Food Consumption With Cancer Risk.

De onderzoekers houden echter een grote slag om de arm. De onderzocht groep bestond voornamelijk uit vrouwen (78%) met een gemiddelde leeftijd van ongeveer 44 jaar. De deelnemers waren over het algemeen hoger opgeleid en hadden een gezonder leefpatroon dan de gemiddelde Franse bevolking. Mogelijk dat deze eigenschappen sowieso al leidden tot meer consumptie van bio-voeding en een lagere kans op kanker.

In het gerelateerde commentaar van drie Amerikaanse onderzoekers, dat werd gepubliceerd onder de titel ‘Organic Foods for Cancer Prevention—Worth the Investment?’, wordt daar ook direct naar verwezen. Werd het onderzoek niet uitgevoerd onder mensen die al voldoende bewegen, niet dik worden, weinig worst en rood vlees eten, toegevoegde suikers mijden en meer volkoren producten, groente en fruit eten? Kortom: onder mensen die bewust omgaan met hun gezondheid?

Daarnaast ligt de gemiddelde leeftijd van de onderzochte personen laag. Op 44-jarige leeftijd hebben nog niet heel veel mensen kanker. Het onderzoek omvat dan ook een te korte periode. De deelnemers werden slechts vijf jaar lang gevolgd.

Kortom: het onderzoeksresultaat lijkt spectaculair maar er blijven nog zoveel vragen en onzekerheden, dat meer onderzoek nodig is.

Het verzamelen van de moestuinbakjes van Albert Heijn is uitgelopen op een hype. Toch kan het nog gekker. Het zoontje van Herman den Blijker vroeg onlangs aan zijn vader waarom er geen bonen in het assortiment zitten. HAK speelt hier handig op in.

Herman vond dit een hele goede vraag en gooide direct een filmpje de wereld in waarin hij de hulp inriep van groentefabrikant HAK om hier wat aan te doen.

Inblikker HAK deelt daarop woensdag 18 maart maar liefst 10.000 exclusieve bonenplantjes uit op drie grote pleinen in Amsterdam, Rotterdam en Almere. Als aanvulling op het welbekende moestuintje, waar kinderen en volwassenen in Nederland al weken mee in de weer zijn.

“We vonden het direct een geweldig idee van Herman. Het bonenplantje mag in het moestuintje zeker niet ontbreken! We zijn blij dat we het gelukkig op zo’n korte termijn nog konden organiseren”, reageert Marketingdirecteur Nicole Freid van HAK.

Met je handen wroeten in de aarde en friemelen aan plantjes levert blijkbaar mooie beelden op want de moestuin vormt al jaren het decor van diverse televisieprogramma’s.

Zo nam Arjan Ederveen ons in 2005 mee naar zijn moestuin en liet hij zijn groene vingers zien in het programma Wroeten.

De Amsterdamse schooltuinleraar Bert Ydema legde in 2010 in het programma De groene hemel zijn ziel en zaligheid in het bijbrengen van liefde voor de natuur aan duizenden stadskinderen die nog nooit met hun handen in de aarde hadden gewroet. En in 2012 was het de beurt aan Jelle Medema met zijn vierdelige programma voor de VPRO over de Makkelijke moestuin. Dit programma werd uitgezonden in Zapp, het televisieprogramma voor kinderen.

In het programma Maartens Moestuin uit 2014 nam schrijver en gedragsbioloog Maarten ’t Hart de kijker mee naar de serene wereld van zijn moestuin. Klik op de afleveringen voor extra recepten en meer.

En dan nu dus het nieuwe tv programma van Hollandse Bodem, waain wordt gezocht naar de beste moestuinder van Nederland. Van Hollandse Bodem is afgeleid van het succesvolle BBC-programma The Big Allotment Challenge.

Het programma is iedere donderdagavond te zien om 20:30 uur vanaf 12 maart op NPO 1. De presentatie is in handen van Tooske Ragas en de jury bestaat uit Jonathan Karpathios en Dieneke Klomper. (Uitzendingen 12, 19 en 26 maart, 9, 16 en 23 april 2015).

Dat de moestuin populair is, dat wisten we al. Zelfs het NOS Journaal van vrijdag 6 maart besteedde aandacht aan de wachtlijsten die voor nutstuinen zijn ontstaan. Ook Albert Heijn speelt met een actie voor kinderen in op de hype.

Het winkelende publiek ontvangt tot 15 maart bij Albert Heijn bij elke 15 euro aan boodschappen een gratis moestuinpotje met zaadjes. Blijkbaar vinden kinderen het best spannend en leerzaam om zelf groenten, fruit en kruiden te verbouwen, want er stond onlangs een behoorlijke rij jongetjes bij de ingang van een supermarkt te zeuren om de potjes. Dat komt natuurlijk mede door het verzameleffect, want je kunt sparen voor wel 20 soorten plantjes. De actie is niet nieuw want in 2013 konden klanten van de DekaMarkt al meedoen aan de spaaractie ‘Mijn Dekatuintje’, waarmee ze hun eigen groenten konden kweken.

De gekte slaat echter helemaal toe met het nieuw televisieprogramma van de EO dat op donderdag 12 maart van start gaat. In navolging van diverse wedstrijden op de buis begint dan de speurtocht naar de Beste moestuinder van Nederland.

Van Hollandse Bodem op NPO 1
Zes weken lang strijden acht duo’s op NPO 1 om de titel Beste moestuinder van Nederland. Tooske Ragas presenteert de moestuinwedstrijd die van de deelnemers een goede oogst vraagt, maar ook nog eens overheerlijke kookkunsten. Bij kasteel Amerongen hebben de deelnemers aan het begin van de lente een stukje grond gekregen en een bak met zaden. Vanaf dat moment is de groei gevolgd en zijn drie maanden later de opnames van het programma gestart.

Elke aflevering oogsten de deelnemende koppels iets van hun eigen stukje grond om er vervolgens in de kookopdracht een lekker gerecht van te maken. Het is vervolgens aan juryleden Jonathan Karpathios en Dieneke Klomper om te bepalen welke deelnemers de competitie moeten verlaten. Jonathan Karpathios is een gepassioneerd topchef, die uitsluitend kookt met biologisch geteelde producten uit zijn eigen tuin en kwekerij. Ook kweker Dieneke Klompe heeft haar eigen hoogwaardige biologische kwekerij.

Naast het programma is er bij elke aflevering een speciaal online magazine vol inspiratie, recepten van chefkok Jonathan en handige tips van kweker Dieneke. In het eerste magazine is onder andere een kennismaking met de kandidaten te vinden en tips voor de start van een eigen moestuin.

De eerste aflevering van het programma is te zien op 12 maart 2015 om 20.30 uur op NPO 1.