Pages Navigation Menu

media man blogt over de biologische moestuin

Verontwaardiging over octrooi op voedsel

Het claimen van planteigenschappen door middel van octrooien wekt wrevel. Ruim dertienduizend burgers hebben inmiddels een petitie van Bionext ondertekend, waarin het Europese Parlement wordt opgeroepen de octrooiwetgeving aan te passen.

Het televisieprogramma Zembla besteedde op woensdag 4 maart aandacht aan patenten op plantaardig materiaal in de documentaire ‘De Monsanto methode’.

Wereldwijd proberen grote zaadbedrijven de macht over onze groente te krijgen. Zo zegt Monsanto, een Amerikaanse multinational, dat ze een broccoli hebben uitgevonden die makkelijker te oogsten is.

Monsanto, producent van bestrijdingsmiddelen, genetisch gemodificeerde gewassen en ’s werelds grootste zaadbedrijf wil de rechten van deze broccoli exclusief claimen, oftewel patenteren. Deze methode is omstreden, wetenschappers en politici maken zich zorgen. Wat betekent het voor onze voedselzekerheid als multinationals de baas worden over onze groente?

Zembla onderzocht hoeveel Europese patenten op eigenschappen van groenten de tien grootste groentezaadbedrijven ter wereld hebben en hoeveel deze bedrijven momenteel in aanvraag hebben bij het Europees Octrooibureau. Inmiddels zijn er negentien octrooien verstrekt en wachten 132 aanvragen nog op behandeling.

Kwekersrecht
Veredelaars en boeren moeten vrij kunnen beschikken over plantaardig materiaal voor de ontwikkeling van nieuwe rassen. Het ontwikkelen van steeds nieuwe rassen is noodzakelijk om de productie van voedsel veilig te stellen. Zo pleit directeur Vosselman van het biologische zaadbedrijf De Bolster voor het behoud van het kwekersrecht en de beschikbaarheid van zaden om gewassen te kunnen ontwikkelen.

Ook staatssecretaris Sharon Dijksma van Economische Zaken vindt het zorgelijk dat de wereldvoedselvoorziening dreigt te worden geconcentreerd bij een paar multinationals. ‘Ik vrees dat dit ten koste gaat van de mogelijkheden van plantenveredeling en de keuzevrijheid van kwekers, telers en consumenten. Dit kan negatieve gevolgen hebben voor de voedselzekerheid.’, zegt Dijksma in de uitzending.

Protest tegen octrooi op plantaardig materiaal
Een jaar geleden is Bionext een officiële bezwaarprocedure gestart tegen het octrooi van Syngenta op de rode paprika. De ‘uitvinding’ van Syngenta betreft een eigenschap van een plant – resistentie tegen witte vlieg – die in de natuur voorkomt. Het bezwaar is samen met landbouworganisatie LTO en 32 andere organisaties uit 27 Europese landen ingediend bij het Europees Octrooi Bureau (EOB).

Met octrooien kunnen bedrijven zich eigenschappen van planten en zaden toe-eigenen. Vooral agrochemische bedrijven als Syngenta en Monsanto zien daar big business in en creëren op deze manier een monopoliepositie.

Het gaat al lang niet meer alleen om gentech-gewassen, ook op klassiek veredelde gewassen worden steeds vaker octrooien aangevraagd. Een ontwikkeling waarover veel wetenschappers, politici, veredelaars, telers en burgers zich zorgen maken.

Bionext vindt octrooi op leven onethisch. Bovendien belemmeren octrooien de innovatie, omdat het plantaardig materiaal dan niet meer vrij beschikbaar is voor veredelaars. Daarmee zal de diversiteit aan rassen voor onze voedselproductie afnemen. Dat leidt tot minder keuze voor boeren en consumenten en brengt uiteindelijk de voedselzekerheid en agro-biodiversiteit in gevaar.